|
ÇANAKKALE SAVAŞLARI
 Birinci Dünya
Savaşı'nda, Osmanlı Devletinin Çanakkale Boğazını ele geçirmeye ve
İstanbul'u işgal etmeye yönelik İngiliz-Fransız ortak harekâtına
karşı yürüttüğü savunma savaşlarına Çanakkale Savaşları denir.
Osmanlı
topraklarına karşı böyle bir harekat 1904-1911 arasında İngiltere'de
planlandı. Ağustos 1914' den itibaren Çanakkale Boğazı giriş
çıkışları kontrol altına alındı. Kasım 1914'te Osmanlı Devleti ile
İtilaf devletleri arasında savaş başlayınca plan uygulanmaya
başlandı.. Kasım-Aralık 1914'te İngilizler, Seddülbahir ve Kumkale
tabyalarını topa tuttular. 2.Ocak 1915'te İngiliz hükümeti Çanakkale
Boğazının ele geçirilmesi kararını aldı. (Deniz Kuvvetleri Bakanı
Winston Churchill). 28 Ocak 1915'te Deniz harekatı kararı verildi.
19 Şubat 1915'de Çanakkale savaşları fiilen başladı. Boğazın dış
tabyaları tahrip edildi. Bombardımana 12 büyük zırhlı ve diğer
gemiler katıldı. Deniz savaşının yeterli olmayacağı anlaşılarak
çıkarma kararı verildi. Dış tabyaların 19 Şubat'ta tahribi (Toplam
19 top) sonucu İtalyanlar İtilaf Devletlerine meyletti, Ruslar
telaşlandı ve İstanbul'un Yunanlıların eline geçeceğinden korkarak
40.000 kişilik bir yardımcı kuvvet göndermeyi teklif etti; ancak,
İngiliz ve Fransızlar boğazları Ruslara vermeyi vaat ettiler. Asıl
çıkarmanın 18 Mart'ta olmasına karar verildi. Orta tabyalar sürekli
bombardıman edildi, dış tabyalar için karaya asker çıkarıldı.
Boğazda mayın arama ve temizleme işi sürekli uygulandı.
18 Mart 1915'te
düşmanın Büyük Taarruz'u sabah saat 11.00 de başladı. 18 büyük
zırhlı, birçok muhrip ve denizaltı mevcut idi . Toplam 506 topa
karşılık savunmada toplam 150 top vardı. Sonuç aynı gün 17:45 te
alınmıştı. İki İngiliz, bir Fransız zırhlısı battı. Bir İngiliz, iki
Fransız zırhlısı ağır yara aldı, üç gemi karaya oturdu. Kayıplarımız
kırkdört şehit, yetmiş yaralı, sekiz top idi.
Neticede, düşman
boğazı denizden geçemeyeceğini anlamıştır. Avustralya'dan Kanada'ya
kadar sömürgelerden toplanan askerler de savaşa sürülmüştür. Bu
gruptan en savaşcı askerler: "Australia and New Zealand Army Corp.",
"ANZAK" lardır.
25 Nisan 1915
Çanakkale Savaşlarının en kanlı muharebeleri başlamıştır. Sabahın
erken saatlerinde İngiliz ,Fransız ve ANZAK kara -deniz birlikleri,
Seddülbahir ve Arıburnu'na, 70.000 kişi ile 109 harp gemisi, 308
taşıt gemisi desteğinde çıkarma yaptı. Aynı anda Fransız birlikleri
Kumkale'ye yanıltıcı küçük bir çıkarma yaptılarsa da tutunamadılar.
Arıburnu'na çıkan ve Conkbayırı'na doğru ilerleyen İngiliz
birliklerini, Mustafa Kemal'in komuta ettiği 19. Tümen karşıladı.
Mayıs, Haziran, Temmuz ayları boyunca gögüs göğüse kanlı çarpışmalar
oldu. 9 Ağustos ve 20 Ağustos'taki büyük saldırı ve geri
püskürtülmeden sonra Çanakkale'yi karadan da geçemeyeceklerini
anlayan İngiliz ve Fransızlar Kasım 1915'ten itibaren savaşı sona
erdirmeye karar verdiler ve 9 Ocak 1916'da son düşman kuvvetleri de
çekildi. Savaş boyunca 300.000 kadar İtilaf Devletlerinden, 250.000
kadar Türk askerinden kayıp oldu.
Zeynep TÖRE
|
